গল্পৰ দৰে এমুঠি চিন্তা

 শৰতৰ স্নিগ্ধ পুৱা। প্ৰকৃতিয়ে নিজৰ আটাইতকৈ ধুনীয়া সাজযোৰ পিন্ধি ৰূপহী গাঁওখনক সজাই তুলিছে। নৈৰ পাৰত কঁহুৱা ফুলবোৰে বতাহত হালি-জালি এক স্বৰ্গীয় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে। ভাদ মাহৰ উখল-মাখল পৰিৱেশে সমগ্ৰ গাঁওখনকে আনন্দত জীপাল কৰি তুলিছে। গাঁৱৰ সোঁমাজতে অৱস্থিত চাৰিশ বছৰীয়া পুৰণি নামঘৰটো কেৱল উপাসনা স্থলীয়েই নহয়, সমগ্ৰ গাঁওবাসীৰ প্ৰাণৰ স্পন্দন। প্ৰাচীন অসমীয়া স্থাপত্যৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত নামঘৰৰ খুঁটাবোৰত খোদিত আছে দশৱতাৰ আৰু গজা-ব্যালৰ অপূৰ্ব ভাস্কৰ্য। নামঘৰীয়া বাপুকণ ককাইৰ দিনটো আৰম্ভ হয় ব্ৰাহ্ম মুহূৰ্তত। নৈৰ চেঁচা পানীত স্নান কৰি, তিতা কাপোৰেই আহি তেওঁ নামঘৰৰ চোতাল সৰা-মচা কৰে। তাৰ পাছত ফুলনিত ফুলি থকা শেৱালি, তগৰ আৰু মালতী ফুল তুলি আনি গুৰু আসনৰ বাবে সজাই তোলে। ধূপ-ধুনাৰ সুবাসে সমগ্ৰ পৰিৱেশ সুবাসিত কৰি তোলে। ডবা-কাঁহ আৰু শংখৰ ধ্বনিয়ে আকাশ-বতাহ মুখৰিত কৰে। পুৰণি অসমীয়া সমাজৰ চহকী পৰম্পৰা আৰু পৰম ভক্তিৰ এক অপূৰ্ব নিদৰ্শন এই নামঘৰ। কিন্তু কোনে জানিছিল, এই পবিত্ৰ পৰিৱেশৰ মাজতেই ঘটিবলৈ গৈ আছে এক অভাৱনীয় অঘটন, যিয়ে সমগ্ৰ ৰাজ্যতে জোকাৰণি তুলিব! **** সেইদিনা বৃহস্পতিবাৰ। ৰাতিপুৱা নাম-প...

 দিনৰ পোহৰ লাহে লাহে ম্লান হৈ আহিছে। বিশাল সাগৰখনৰ বুকুৰ পৰা বৈ অহা চেঁচা বতাহজাকে চহৰখনৰ অলিয়ে-গলিয়ে এক বিষণ্ণতা সানি দিছেহি।  এমূৰীয়াকৈ থকা দোকানখনত গ্ৰাহকৰ সংখ্যা নাই বুলিবই পাৰি। দিনত মানুহগৰাকীয়ে দালি-ভাত বিক্ৰী কৰে; সন্ধিয়ালৈ চাহ-জিলাপি অলপ বনায়। সৰু দোকানখনেই তেওঁৰ ঘৰ। কেতিয়াবা সন্ধিয়া কেইটামান ল'ৰা-ছোৱালী আহি দোকানৰ সম্মুখত সজাই থোৱা মুঢ়া কেইটাত বহি ৰাতিলৈ আড্ডা দিয়ে। সিহঁতৰ কথা বতৰাবোৰ শুনি তেওঁ যথেষ্ট আমোদ পায়। সিহঁতক বহিবলৈ দি মানুহজনী ভিতৰলৈ সোমাই। সৰু, জৰাজীৰ্ণ কাঠৰ দোকানখনৰ পুৰণি মাটিয়া চুলাটোত জুই জ্বলাই মানুহজনীয়ে নিজৰ মুখখন চুই চায়। গালত পৰা বয়সৰ আঁকবাকবোৰত জুইৰ পোহৰ পৰিলে এক অবৰ্ণনীয় বেদনা জিলিকি উঠে। কেৰাহীত তেল গৰম হ'বলৈ দি তেওঁ অতি যত্নেৰে কেইখনমান জিলাপি ভাজিবলৈ লয়। লাহে লাহে আন্ধাৰ ঘন হয়, মানুহবোৰ যায়গৈ। এসময়ত সকলো নিস্তব্ধ হৈ পৰে। মানুহজনীৰ চকু দুটাই এক অজান দিগন্তলৈ চাই ৰয় — তেওঁৰ প্ৰতীক্ষাৰ অন্ত নপৰে। যেন কোনোবা এইমাত্ৰ আহি পাবহি।  বৰ্ষীয়ান মহিলাগৰাকীৰ বুকুৰ মাজত লুকাই থকা অতীতৰ গভীৰ ৰহস্যটো জানিবলৈ আমি কিছু বছৰ আগলৈ উভটি যা...

 বটগছজোপাৰ তলত থকা শেলাই লগা পুৰণি কাঠৰ মেজখনৰ চাৰিওফালে বহি আছে তিনিগৰাকী মহিলা। পঁচিশ বছৰৰ মূৰত তেওঁলোকৰ এই পুনৰ্মিলন। মেজৰ ওপৰত ধোঁৱা ওলাই থকা চাহৰ কেটলিটো, কিছু পিঠা-পনা আৰু ফল-মূলখিনিয়ে সময়খিনি বেছ আৰামদায়ক কৰি ৰাখিছে। পিছফালে, সেউজীয়া পাহাৰখনৰ বুকুত শুই আছে এটা প্ৰাচীন হ্ৰদ। হ্ৰদটোৰ শান্ত পানীখিনি ইমানেই গাঢ় নীলা, এনে লাগে যেন তাত আকাশখনে নিজৰ সকলো ৰহস্য লুকুৱাই ৰাখিছে। হ্ৰদৰ পাৰতে থিয় দি আছে কেইবা শতিকা পুৰণি যেন লগা এজোপা বিশাল বটগছ। গছজোপাৰ ডাল-পাতবোৰে এনেদৰে হ্ৰদটোক আৱৰি ৰাখিছে, যেন কোনোবা নিৰৱ প্ৰহৰীয়ে যুগ যুগ ধৰি পানীখিনিক সুৰক্ষা দি আহিছে। "মই সঁচাকৈয়ে ভবা নাছিলো জাননে আমি যে আকৌ কেতিয়াবা একেলগে এইখিনি পামহি!" নীলাঞ্জনাই আৱেগিক সুৰত ক'লে। তেওঁৰ চকুত সদায় এক সেমেকা নষ্টালজিয়া লাগি থাকে। পিন্ধি থকা ধুনীয়া মেখেলা-চাদৰ যোৰে গালত পৰিবলৈ ধৰা বয়সৰ আঁচোৰ লুকুৱাব পৰা নাই। "পঁচিশটা বছৰ... কেনেকৈ যে পাৰ হৈ গ'ল নহয়নে! মনত আছেনে শৰ্মিষ্ঠা, আমি যেতিয়া ইয়ালৈ গৱেষণাৰ কামত আহিছিলোঁ?" শৰ্মিষ্ঠাই নিজৰ চাহৰ কাপটোত শোহা এটা মাৰি ক'লে, - "পুৰ...

 পুৱাৰ কোমল সোণালী ৰ'দ এজাক পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটোৰ টিনৰ চালৰ ফাঁকেৰে সৰকি আহি প্লেটফৰ্মৰ মজিয়াত বিয়পি পৰিছে। সোণোৱালী পোহৰৰ ঢৌবোৰে মজিয়াখনত যেন মায়াময় লহৰ আঁকি দিছেহি। বতাহত ভাহি আহিছে ৰেলৱে ষ্টেচনৰ মামৰে ধৰা লো, পুৰণি কাঠ আৰু কয়লা মিশ্ৰিত চিনাকি গোন্ধটো। মাজে মাজে দূৰৈত ৰৈ থকা কোনোবাখন যাত্ৰীবাহী ৰেলৰ উকি আৰু প্লেটফৰ্মৰ টিঙৰ চালত পৰি থকা কপৌ চৰাইৰ ডেউকাৰ ধপধপনিৰ বাহিৰে পৰিবেশটো একেবাৰে নিতাল-নিস্তব্ধ। প্লেটফৰ্মৰ এচুকত কাঠৰ পুৰণি বেঞ্চখনতে বহি আনন্দবাবু আৰু প্ৰভাই জিৰণি লৈছে। কিছুদেৰি আগতে আহি তেওঁলোকে ষ্টেচনত নামিছিল। আনন্দৰ পৰিধানত শেঁতা পৰা হালধীয়া পাঞ্জাবি চোলাটো, বগা চুলি-দাড়ি আৰু চকুত ডাঠ ফ্ৰেমৰ চশমা এযোৰ। তেওঁ হাতত খবৰ কাকতখন মেলি লৈছে ঠিকেই, কিন্তু দৃষ্টি তাত নাই; তেওঁ যেন কাকতৰ আখৰবোৰৰ মাজেৰে অতীতৰ কোনোবা এটা পৃষ্ঠাহে পঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰি আছে। কাষতে বহি থকা প্ৰভাৰ গাত এযোৰ নীলা মেখেলা-চাদৰ, মূৰত বগা চুলিৰ আৱৰণ। প্ৰভাই হাত দাঙি কিছু দূৰত থকা চাহবেপাৰীজনক কিবা এটা ইংগিত দি মাতিছিল; হয়তো সি নুশুনিলে। তেওঁৰ চকুত এক বুজাব নোৱাৰা অস্থিৰতা আৰু উৎকণ্ঠা। তেওঁলোকৰ ঠিক সন্মুখতে...

 "মালতী, সোনকালে উঠ! পানী সোমাইছে!" ৰতনৰ চিঞৰত উচপ খাই উঠিল পত্নী মালতী। লগে লগে আন্ধাৰৰ মাজতে হুৱাদুৱা লাগিল। ৰতনে একেথাপে বৃদ্ধা মাকক কান্ধত তুলি ল'লে, আৰু মালতীয়ে দুয়োটা সন্তানক দুহাতেৰে সাৱটি ধৰিলে। টিনপাতৰ চালত বৰষুণৰ শব্দৰ সমান্তৰালভাৱে ঘৰৰ মজিয়াত পানীৰ ঢৌৱে কোবোৱাৰ শব্দ। তেতিয়া ৰাতি ১১ টা। দিখৌ নদীয়ে দুপৰীয়াতে বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰিছিল। বিদ্যুতৰ সংযোগ বিচ্ছিন্ন কৰা হৈছিল। ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ মাজতো বাহিৰত এক অস্বাভাৱিক গৰ্জন। বৰষুণৰ শব্দ নহয়, এইয়া যেন এক উন্মত্ত জলদানৱৰ আটাহ। বুকুসমতুল্য পানী ফালি তেওঁলোক ওখ মথাউৰিটোৰ ফালে দৌৰিবলৈ ধৰিলে। বিজুলীৰ পোহৰত ৰতনে ঘূৰি চালে— সিহঁতৰ সপোনৰ সৰু ঘৰটো লাহে লাহে বোকাময় ঘোলা পানীৰ মাজত নিচিহ্ন হৈ গৈছে। বুকুখন মোচৰ খাই উঠিল যদিও, কান্ধত থকা মাকৰ কঁপা কঁপা উশাহটোৱে তাক সোঁৱৰাই দিলে— ঘৰ গ'লেও জীৱনটো বচাব লাগিব। ভয় আৰু বিভ্ৰান্তিৰ মাজতো সেই ৰাতি ৰতনহঁতৰ দৰে প্ৰতিটো পৰিয়ালে কেৱল জীয়াই থকাৰ এক প্ৰবল তাড়নাত সংগ্ৰাম কৰিছিল। স্থানীয় প্ৰাথমিক বিদ্যালয়খন এতিয়া প্ৰায় অৰ্ধশতাধিক পৰিয়ালৰ আশ্ৰয়স্থল। বাৰাণ্ডাৰ এচুকত বহি মালতীয়ে প...

 ৰাতিপুৱাৰ কোমল ৰ’দজাকে চোতালৰ ধূলিবোৰত এখন সোণালী চাদৰ পাৰি দিছেহি। যশোদাৰ হাতত এডাল বাঢ়নী, মেখেলাখন কঁকালত টানকৈ গুঁজি লোৱা, আৰু চকু দুটাত কৃত্ৰিম খং। "ৰহ আজি তোক নেৰিছোঁ! লোকৰ ঘৰৰ পৰা দৈ চুৰ কৰি খাবি? তোৰ সাহটো ইমান বাঢ়িছে কেনেকৈ? হা?" পিছে পিছে তাই চিঞৰি চিঞৰি খেদি গৈছে; আগত দৌৰিছে পাঁচ বছৰীয়া কানু। তাৰ ওঁঠৰ কাষত বগা দৈৰ চেকা। তামোল-পাণৰ গছবোৰৰ মাজে মাজে সি ফৰিংটোৰ দৰে জঁপিয়াইছে, তাৰ খিলখিলিয়া নিৰ্ভীক হাঁহিটোত গোটেইখন ৰজনজনাই ঊঠিছে। যশোদা দৌৰোঁতে তাইৰ হাতৰ খাৰুযোৰে এটা মিঠা শব্দ তুলিছে— ঝুন-ঝুন, ঝুন-ঝুন। চুবুৰীয়া ৰমলা খুড়ীয়ে খিৰিকীৰে জুমি চাই হাঁহিত ফাটি পৰিছে, - "এহ্, এৰ অ' তাক যশোদা! সৰু ল'ৰা, দুই-এচলু দৈ খালে কিনো মহাভাৰতখন অশুদ্ধ হ'ল! সৰু ল'ৰা, খাবই।" দৃশ্যটো দেখিলে এনে লাগে যেন তেনেই সাধাৰণ, আটাইতকৈ সুখৰ ছবি এখন। কিন্তু এই ধেমালি আৰু হাঁহিৰ আঁৰত, গাওঁখনৰ মানুহৰ ফুচফুচনিৰ মাজত লুকাই আছে এক গধুৰ নিস্তব্ধতা - 'কানু যশোদাৰ প্ৰথম সন্তান নহয়।' গাঁৱৰ বয়োজ্যেষ্ঠসকলে আজিও সোঁৱৰে সেই ভয়াৱহ বানপানীৰ কথা। সেইবাৰ লুইতৰ ঢৌৱে যেন উন্মাদ ৰূপ ধাৰণ ...

 আশীৰ দশকৰ শেষৰ কথা। নামনি অসমৰ একাষৰীয়া, শান্ত আৰু সেউজীয়া পৰিৱেশে আবৃত এখন গাঁও। গাঁৱৰ মূৰতে থকা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়খনৰ পুৱাৰ পৰিৱেশটো এটা অপূৰ্ব সপোনৰ দৰে হৈ উঠিছে। মাটি আৰু খাগৰিৰে সজা বিদ্যালয়ৰ বেৰবোৰত সময়ৰ আঁচোৰৰ চিন স্পষ্ট যদিও এক উমাল আৱেদন লুকাই আছে। ধেনুভেৰীয়া পুৰণি খিৰিকীকেইখনেদি পুৱাৰ সোণালী ৰ'দজাক সোমাই আহি শ্ৰেণীকোঠাৰ মজিয়াত লুকাভাকু খেলিছে। বেৰবোৰত হাতেৰে অঁকা কিছুমান ছবি সযতনে আঁৰি থোৱা — ৰঙীন আখৰেৰে লিখা 'অ, আ, ক, খ', আপেল, আমৰ ছবি, আৰু এক-দুইৰ তালিকা আদি। এই ছবিবোৰৰ ৰং কিছু উৱলি যোৱা যদিও, সিহঁতৰ মাজত লুকাই আছে গাঁৱৰ অকণমানিহঁতৰ শৈশৱৰ হেঁপাহ। খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ চকু ফুৰালে দেখা যায় এখন জীৱন্ত ছবি। দিগন্তলৈ বিস্তৃত সেউজীয়া ধাননি পথাৰখনত বতাহে ঢৌ খেলিছে। দূৰণিৰ পাহাৰবোৰ পুৱাৰ কুঁৱলীৰ আচ্ছাদনখনে আৱৰি ৰখা, যেন এখন বগা চাদৰহে পিন্ধিছে। দুই-এটা খেৰৰ চালিৰ ঘৰৰ পৰা পুৱাৰ ৰন্ধা-বঢ়াৰ ধোঁৱা কুণ্ডলী পকাই আকাশলৈ উঠি গৈছে। বৰষুণৰ পিছৰ তিতা মাটিৰ এক সুকীয়া গোন্ধই চৌপাশ আমোলমোলাই ৰাখিছে। শ্ৰেণীকোঠাৰ ভিতৰত আঠ-দহ বছৰীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা জাক। কাঠৰ পুৰণি বেঞ্চবোৰত বহি...

শাৰদীয় স্নিগ্ধ আকাশৰ তলত এখন অপূৰ্ব পৃথিৱীয়ে প্ৰাণ পাই উঠিছে। নিশাৰ আকাশখন তৰাৰে উপচা, ঠিক তলতেই জিলিকি আছে এখন উখল-মাখল মেলা। চাৰিওফালে ৰঙীন কাগজৰ লণ্ঠন আৰু বুলবুলি লাইটৰ চিকমিকনি। গৰম জিলাপী আৰু ভজা বাদামৰ সুবাসে চৌদিশ আমোলমোলাই ৰাখিছে। এই পোহৰ আৰু আনন্দৰ মেলাখনৰ মাজমজিয়াত থিয় হৈ আছে পৰিয়ালটো। দেউতাক বিকাশৰ গাত এটা আকাশী নীলা চোলা। তেওঁ নিজৰ পাঁচ বছৰীয়া পুতেক অয়নক কান্ধত তুলি লৈছে। অয়নে মেলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ নাগৰদোলাটোৰ ফালে আঙুলিয়াই চিঞৰিছে, -- "দেউতা, সৌৱা চোৱা!" কাষতেই পত্নী ৰুমী, গাত এখন উজ্জ্বল কমলা ৰঙৰ শাৰী। হাতত ধৰি লৰালৰিকৈ খোজ দিছে তেওঁলোকৰ সাত বছৰীয়া কন্যা ৰিয়া। দৃশ্যটো একেবাৰে সাধাৰণ আৰু মৰম লগা, কিন্তু কোনেও ভবা নাছিল যে পৰৱৰ্তী কেইটামান মুহূৰ্তত তেওঁলোকৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ ভয়ংকৰ আৰু অকল্পনীয় ঘটনাটো ঘটিবলৈ গৈ আছে। ভিৰৰ মাজত খোজ কাঢ়ি গৈ থাকোঁতে হঠাৎ ৰুমীৰ চকু পৰিল এগৰাকী চিনাকি মানুহৰ ওপৰত। "মামণি!" -- ৰুমীয়ে আনন্দতে চিঞৰি উঠিল। মামণি ৰুমীৰ কলেজীয়া বান্ধৱী। কিন্তু ৰুমীৰ কাষলৈ আগুৱাই অহা মামণিৰ মুখখনত মেলাৰ আনন্দৰ কোনো চিন নাই। তাইৰ চকুহাল অস্বাভাৱ...

 লংকাৰ ৰজা মহাবলী ৰাৱণ -  শক্তি, জ্ঞান, আৰু অহংকাৰৰ প্ৰতীক। ৰামৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজিত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰিলে যদিও মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ আত্মা এক অদ্ভুত শূন্যতাত ভাহি আছিল। সময় আৰু স্থানৰ সীমা নথকা সেই অৱস্থাত, এদিন তেওঁৰ আত্মা স্বৰ্গলৈ আগবাঢ়িল। কিন্তু অপাৰ শক্তিৰ অধিকাৰী হোৱা স্বত্তেও তেওঁৰ আত্মা, মৃত্যুৰ পিছতো শুদ্ধ নোহোৱাত স্বৰ্গলৈ প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ল।  স্বৰ্গদ্বাৰত, ইন্দ্ৰ আৰু অন্যান্য দেবতাসকলে তেওঁৰ পথ অৱৰোধ কৰিলে। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাৱণে জীৱনত কৰা অলেখ পাপৰ লেখাই তেওঁক স্বৰ্গলোকৰ বাবে অযোগ্য প্ৰমাণ কৰে। ইন্দ্ৰই ক’লে: "ৰাৱণ! তুমি অতিশয় শক্তিশালী আছিলা, কিন্তু তোমাৰ অহংকাৰ, সীতা-অপহৰণৰ দৰে জঘণ্য কাৰ্য , বিভিন্ন হত্যাকাণ্ড আদি পাপকৰ্মই তোমাক স্বৰ্গত প্ৰবেশ কৰাত বাধা দিছে।" এই কথা শুনি ৰাৱণৰ অন্তৰত গভীৰ চিন্তা হ’ল। নিজৰ জীৱনৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ত পুনৰ স্মৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে—সীতাৰ অপহৰণ, ৰামৰ সৈতে যুদ্ধ, কুম্ভকৰ্ণ আৰু মেঘনাদৰ মৃত্যু, লংকাৰ ধ্বংস৷   "মই জানো সঁচাই ইমান বেয়া আছিলোঁ? মই মোৰ পৰিয়াল, ৰাজ্য, সকলো হেৰুৱাইছোঁ। মোৰ অহংকাৰেই মোৰ পতন ঘটালে। মই মুক্তি বিচাৰো ইন্দ্ৰদেৱ...