সময়ৰ সিপাৰে

 

বিশাল বৰগছজোপাৰ ডালত ওলমি থকা কাঠৰ দোলনাখন। এক সুন্দৰ, স্নিগ্ধ পৰিবেশত বৰগছজোপাৰ ঠিক কাষেৰে বৈ গৈছে কুঁৱলীৰ আচ্ছাদনেৰে ঢকা এখন শান্ত, নিৰৱ নৈ। পাতল বেঙুনীয়া ৰঙৰ কুৰ্তা পৰিহিতা এগৰাকী যুৱতী দোলনাত বহি আছে, তাইক পিছফালৰ পৰা লাহে লাহে ঠেলি দিছে হালধীয়া সাজ পিন্ধা আন এগৰাকীয়ে। বতাহত উৰি ফুৰিছে হালধীয়া সাজৰ ওৰণি আৰু একোচা ঘন ক’লা চুলিৰ সুবাস। দুয়োৰে খিলখিলিয়া হাঁহিয়ে নৈৰ পাৰৰ নিস্তব্ধতা ভাঙি দিছে। সিহঁতৰ পিছফালে বিস্তৃত কুঁৱলীসনা ধাননি পথাৰ, শাৰী শাৰী নাৰিকল আৰু কলগছ, আৰু দূৰণিত এটি ৰঙা টিঙৰ ঘৰ জিলিকি আছে।

নিৰৱচ্ছিন্ন হাঁহিৰ কলৰোল... যেন সকলো দুখ, সকলো সংশয় পাহৰি যোৱা শান্তি। কিন্তু এই শান্তি আছিল এক প্ৰচণ্ড ধুমুহাৰ পূৰ্বভাস মাত্ৰ। দোলনাৰ কাষৰ হাঁহিভৰা মুহূৰ্তটোৰ আঁৰত লুকাই আছিল এক অবিশ্বাস্য ৰহস্য, যিটো দুয়োগৰাকী যুৱতীয়ে সেই মুহূৰ্তলৈকে জনা নাছিল।

দোলনাৰ পৰা নামি দুয়ো নৈৰ পাৰৰ সেউজীয়া ঘাঁহনিত বহিল। পাতল বেঙুনীয়া সাজ পিন্ধা যুৱতীগৰাকীৰ নাম দেৱিকা। তাই ভাবিছিল, কাষত বহি থকা এই সৰল, ধুনীয়া ছোৱালীজনী নিশ্চয় এই গাঁৱৰে কোনোবা হ'ব। আনহাতে, হালধীয়া সাজ পিন্ধা কাঞ্চনমতীয়ে ভাবিছিল, দেৱিকা হয়তো কাষৰ কোনোবা চুবুৰীৰ পৰা অহা এজনী মৰম লগা ছোৱালী। অচিনাকি ঠাইখনত দুয়ো দুয়োকে হঠাৎ লগ পাইছিল যদিও ইগৰাকীয়ে সিগৰাকীক দেখিয়েই এক গভীৰ আত্মীয়তা অনুভৱ কৰিছিল।

-"ভনী, তোমালোকৰ এই গাঁওখনৰ পৰিৱেশ ইমান শান্ত", দেৱিকাই নিজৰ ৰেচমী ওৰণিখনেৰে মুখৰ ঘাম মচি ক'লে। "আমাৰ গোৱালপাৰাৰ ঘৰখনত এই সময়ত হাতীৰ গুজৰণি, গ্ৰামোফোনত সংগীত আৰু জমিদাৰ দেউতাৰ ভৃত্যসকলৰ চিঞৰ-বাখৰ চলিয়েই থাকে। নৈখনৰ পাৰত বহি এনেকুৱা লাগিছে যেন মই পৃথিৱীৰ সকলো কোলাহলৰ পৰা বহু দূৰত আহি পাইছোঁ।"

কাঞ্চনমতীয়ে আচৰিত হৈ দেৱিকালৈ চালে। তাইৰ আয়তাকাৰ চকুহালত এক প্ৰহেলিকাৰ ছাঁ।

-"জমিদাৰ? গ্ৰামোফোন? সেয়া আকৌ কি বস্তু সখী? গোৱালপাৰা নামনিৰ ৰাজ্য নহয়নে? তুমি আহোম স্বৰ্গদেউৰ প্ৰজা নোহোৱা নেকি? ৰংপুৰৰ কাৰেংঘৰৰ কথা শুনা নাই?"

দেৱিকাৰ চেলাউৰি কোঁচ খাই গ'ল। তাই কাঞ্চনমতীৰ মুখলৈ একেথৰে চাই ৰ'ল।

-"স্বৰ্গদেউ? ৰংপুৰৰ কাৰেং? সেয়া দেখোন বুৰঞ্জীৰ হে কথা! মই উনৈশ শতিকাৰ ছোৱালী। গৌৰীপুৰৰ জমিদাৰ বংশৰ জীয়াৰী দেৱিকা। আজি পুৱা দেউতাৰ বিশাল পুথিভঁৰালত এখন পুৰণি সাঁচিপাতৰ পুথি মেলি লওঁতেই হঠাৎ একো নেদেখা হৈ গ’লোঁ, যেন এটা গভীৰ অন্ধকাৰে মোক গিলি পেলালে। চকু মেলি দেখোঁ যে মই এই নৈখনৰ পাৰত, আৰু তুমি মোৰ কাষত।"

কাঞ্চনমতীৰ বুকুখন চিৰিংকৈ গ'ল। তাই থিয় হৈ নিজৰ ডিঙিত ওলমি থকা সোণৰ মাদলীটো খামুচি ধৰিলে, সেইটোত জিলিকি আছিল ৰাজকীয় নৱগ্ৰহৰ চাব আৰু আহোম ৰাজবংশৰ প্ৰতীক।

"উনৈশ শতিকা? অসম্ভৱ! মোৰ পিতা স্বৰ্গদেউ চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ ৰাজত্ব কাল এয়া। মানৰ সেনা সোমাই আহিছে অসমলৈ। চাৰিওফালে কেৱল জুই, তেজ আৰু ক্ৰন্দন। সেনাপতিয়ে মোক ৰাতিৰ অন্ধকাৰত নাৱত তুলি দিছিল... তাৰপিছত মোৰ একো মনত নাই।" তাইৰ মাতটো কঁপি উঠিল, কিন্তু চকুত আছিল এক ৰাজকীয় গাম্ভীৰ্য।

দুয়োৰে মাজলৈ এক গভীৰ, অস্বস্তিকৰ নিৰৱতা নামি আহিল। বৰগছৰ পাতবোৰ যেন হঠাৎ স্থবিৰ হৈ পৰিল। নৈৰ পানীৰ কুলুকুলু শব্দটোও যেন কোনোবাই সৰ্বশক্তিৰে চেপি ধৰিলে। তেতিয়াই গাঁৱৰ ৰঙা টিঙৰ ঘৰটোৰ ফালৰ পৰা এটা অস্বাভাৱিক যান্ত্ৰিক শব্দ ভাহি আহিল— এখন আধুনিক মটৰগাড়ীৰ শব্দ, যিটো দুয়োগৰাকীৰ বাবেই আছিল একেবাৰে অচিনাকি আৰু ভয়ংকৰ।

শব্দটো কাণত পৰাৰ লগে লগেই কাঞ্চনমতীৰ সেই সৰল গাঁৱলীয়া ৰূপ নিমিষতে সলনি হৈ গ'ল। তাই বিজুলী সঞ্চাৰে নিজৰ কঁকালত লুকুৱাই ৰখা এখন সৰু, কিন্তু চোকা ৰাজকীয় হেংদাং উলিয়াই আনিলে আৰু দেৱিকাক নিজৰ পিছফালে টানি নিলে। তাইৰ চকুহাল বাঘিনীৰ দৰে জ্বলি উঠিল। দেৱিকা উচপ খাই উঠিল। যিজনী ছোৱালীক তাই ইমানপৰে অৱলা বুলি ভাবি আছিল, তাই দেখোন সাক্ষাৎ ৰণচণ্ডী!

-"অস্ত্ৰ নমোৱা, আইদেউহঁত," এটা গহীন, গধুৰ মাত বতাহত ভাঁহি আহিল।

কুঁৱলীৰ আচ্ছাদন ফালি এজন পকাচুলিৰ বৃদ্ধ লাহে লাহে আগুৱাই আহিল। তেওঁৰ পিন্ধনত এটা পুৰণি চুৰীয়া আৰু গাত এখন এৰীয়া চাদৰ। হাতত এডাল সোণোৱালী লাখুটি। চকুদুটা উজ্জ্বল আৰু মুখমণ্ডলত এক ৰহস্যময় হাঁহি বিৰিঙি আছিল। তেওঁৰ পিছত থিয় হৈ আছিল গাঁৱৰ কেইজনমান বয়সিয়াল মানুহ, চকুৱে-মুখে ভয় আৰু শ্ৰদ্ধাৰ মিশ্ৰিত ভাৱ লৈ।

"এয়া ৰতনপুৰ," বৃদ্ধ ওজাই শান্ত স্বৰেৰে ক'লে। "এই গাঁওখন সমগ্ৰ অসমৰ কোনো মানচিত্ৰত আপোনালোকে বিচাৰি নাপাব। ই সময়ৰ দুৱাৰদলি, এক মায়াপুৰী— যিখন কেৱল তেওঁলোকৰ বাবেহে দৃশ্যমান, যিয়ে নিজৰ সময়ৰ পৰা ওলাই আহিছে। এই বৰগছজোপা কেৱল এজোপা গছ নহয়, ই সময়ৰ প্ৰহৰী।"

ওজাই কাঞ্চনমতীৰ সন্মুখত লাখুটিডাল থৈ মাটিত আঁঠু ল'লে। "ৰাজকুমাৰী! হে স্বৰ্গদেউৰ সন্তান! মানৰ নিষ্ঠুৰ হাতৰ পৰা ৰাজবংশৰ শেষ চাকিগছি ৰক্ষা কৰিবলৈ, ৰাজদৈৱজ্ঞই মৃত্যুৰ ক্ষণত নিজৰ সৰ্বস্ব তন্ত্ৰবল ব্যৱহাৰ কৰি আপোনাক ভৱিষ্যতৰ গৰ্ভলৈ ঠেলি পঠিয়াইছে। আপোনাক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ এই ব্যৱস্থা যাতে অসমৰ বুকুত ৰাজবংশৰ তেজ জীয়াই থাকে।"

দেৱিকা আচৰিত হৈ চাই ৰ'ল। প্ৰথমটো ডাঙৰ অঘটন— এই সাধাৰণ যেন লগা ছোৱালীজনী আচলতে অসম বুৰঞ্জীৰ এগৰাকী হেৰোৱা ৰাজকুঁৱৰী, যাক বচাবলৈ ইতিহাসে নিজে বাট সলাইছে! দেৱিকাৰ মনত কাঞ্চনমতীৰ প্ৰতি এক গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰ ভাৱ জাগি উঠিল। তাই কাঞ্চনমতীৰ হাতখন ধৰি ক'লে, "ভয় নাই সখী, মই তোমাক ৰক্ষা কৰিম। মই তোমাক মোৰ সময়লৈ লৈ যাম। আমাৰ জমিদাৰীৰ ঐশ্বৰ্য আৰু প্ৰতিপত্তিৰে তোমাক কোনো শত্ৰুৱে চুব নোৱাৰাকৈ সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিম।"

বৃদ্ধ ওজাই এইবাৰ দেৱিকাৰ ফালে চাই এক কৰুণ আৰু ৰহস্যময় হাঁহি মাৰিলে। তেওঁৰ চকুৰ চাৱনিত আছিল এক তীব্ৰ ভৰ্ৎসনা। "আপুনি তেওঁক ৰক্ষা কৰিব জমিদাৰ কুঁৱৰী?"

ওজাৰ কথাখিনিয়ে দ্বিতীয়টো, আৰু অধিক ভয়ংকৰ ৰহস্যৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিলে। ওজাই থিয় হৈ ক'লে, "জমিদাৰ কুঁৱৰী দেৱিকা, আপুনি ভাবিছে আপুনি ইয়ালৈ ভুলতে আহিছে? নহয়। আপোনাৰ ককাদেউতাই ৰাজদৈৱজ্ঞৰ সেই হেৰোৱা সাঁচিপাতৰ পুথিখন পুথিভঁৰালত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। তেওঁ জানিছিল যে অতীতৰ পৰা অহা এই ৰাজকুঁৱৰীগৰাকীক যদি বৰ্তমানৰ পৰা বন্দী কৰি লৈ যাব পৰা যায়, তেন্তে তেওঁলোকৰ জমিদাৰীৰ ওপৰত থকা এক প্ৰাচীন অভিশাপ খণ্ডন হ'ব। আপোনাৰ ককাদেউতাকে আপোনাক এক মোহপাশত আৱদ্ধ কৰি ইয়ালৈ পঠিয়াইছে— কাঞ্চনমতীক নিজৰ সময়লৈ লৈ গৈ বলি দিবলৈ! আপুনি ৰক্ষক নহয় দেৱিকা, আপুনি এগৰাকী চিকাৰী!"

দেৱিকাৰ ভৰিৰ তলৰ মাটি সৰকি যোৱা যেন লাগিল। নিজৰেই পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থপৰতা আৰু ক্ৰুৰতাৰ কথা জানি তাইৰ বুকুখন বিষাই গ'ল। যিজনী ছোৱালীৰ লগত তাই কিছুপৰৰ আগতে দোলনাত হাঁহি-ধেমালি কৰি খেলিছিল, যিজনী ছোৱালীক তাই নিজৰ ভনীৰ দৰে আপোন কৰি লৈছিল, সেইজনী ছোৱালীক তাইৰ নিজৰ পৰিয়ালেই প্ৰতাৰণা কৰিব বিচাৰিছে! দেৱিকাই নিজৰ হাত দুখনলৈ চালে, যেন সেই হাতত কোনোবা নিৰ্দোষীৰ তেজ লাগি আছে।

"নহয়! এয়া হ'ব নোৱাৰে।" দেৱিকাই কান্দি পেলালে। তাই কাঞ্চনমতীৰ ভৰিত ধৰি থিতাতে আঁঠু ল'লে। "মই নাজানো এইবোৰ কি ৰহস্য সখী! মই শপত খাইছোঁ, মই মোৰ সখীক কেতিয়াও বন্দী হ'বলৈ নিদিওঁ। মই মোৰ পৰিয়ালৰ এই পাপৰ ভাগী কেতিয়াও নহওঁ।"

কাঞ্চনমতীয়ে দেৱিকাক আলফুলকৈ তুলি ধৰিলে। তেওঁৰ চকুত কোনো ক্ৰোধ নাই, বৰঞ্চ এক গভীৰ বুজাপৰালৈ অহাৰ ইংগিতহে দেখা গ'ল। "মই জানো সখী, তোমাৰ অন্তৰখন নিৰ্মল। ৰাজনীতি আৰু ক্ষমতাৰ লোভত মানুহ অন্ধ হৈ পৰে, তাত তোমাৰ কোনো দোষ নাই।"

হঠাৎ নৈৰ বুকুৰ পৰা এক ডাঠ, বগা কুঁৱলীৰ আৱৰ্ত উঠি আহিবলৈ ধৰিলে। প্ৰাচীন কালবৃক্ষস্বৰূপ বৰগছজোপাৰ বিশাল শিপাবোৰ কঁপিবলৈ ধৰিলে। আকাশখন ক'লা ডাৱৰে ছাটি ধৰিলে। নৈৰ পানী ঘোলা হৈ এক ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

ওজাই চিঞৰি ক'লে, "সময়ৰ সোঁত সলনি কৰিব নোৱাৰি! দুৱাৰ মুকলি হৈছে। এতিয়া যিকোনো এগৰাকীয়ে নিজৰ সময়লৈ ঘূৰি যাব লাগিব। কাঞ্চনমতী আইদেউ, যদি আপুনি বৰ্তমানত থাকি যায়, তেন্তে বুৰঞ্জীত মানৰ আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিয়া সেই বীৰাংগনাৰ অধ্যায় চিৰদিনৰ বাবে মচি যাব। অসমৰ বুকুত সাহসৰ যি বীজ আপুনি সিঁচিব লাগিছিল, সেয়া নোহোৱা হ'ব! আপোনাৰ মাতৃভূমিয়ে আপোনাক বিচাৰিছে।"

কাঞ্চনমতীয়ে নৈৰ সেই ভয়ংকৰ আৱৰ্তটোলৈ চালে। তেওঁৰ চকুৰ আগত ভাহি উঠিল নিজৰ জন্মভূমিৰ দুৰ্দশা। মনত পৰিল লোককথাৰ সেই জয়মতী কুঁৱৰীৰ ত্যাগৰ কথা, যিগৰাকীয়ে স্বামী আৰু দেশৰ স্বাৰ্থত জেৰেঙা পথাৰত হাঁহি হাঁহি প্ৰাণ দিছিল। এফালে বৰ্তমানৰ এই শান্ত গাঁওখন, য'ত কোনো যুদ্ধ নাই, কেৱল আছে দেৱিকাৰ দৰে মৰমীয়াল সখীৰ হাত আৰু এক নিৰাপদ ভৱিষ্যত। আনফালে ইতিহাসৰ সেই জুইকুৰা, য'ত প্ৰৱেশ কৰিলে নিজৰ মৃত্যু নিশ্চিত, কিন্তু সেই মৃত্যুৱে জন্ম দিব এক নতুন ইতিহাসৰ।

"মই যাম," কাঞ্চনমতীয়ে শান্ত অথচ দৃঢ় স্বৰেৰে ক'লে। তেওঁৰ মাতত আছিল এশগৰাকী বীৰাংগনাৰ তেজৰ আহ্বান। "মোৰ দেশ, মোৰ সোণৰ অসমক বিপদত পেলাই পলাই সাৰিব নোৱাৰোঁ। মোৰ তেজেৰে যদি বুৰঞ্জীৰ এটা পৃষ্ঠাও উজলি উঠে, সেয়াই মোৰ বাবে স্বৰ্গ।"

দেৱিকাই উচুপি উঠি কাঞ্চনমতীৰ হাত দুখন খামুচি ধৰিলে। "নাযাবা সখী! তুমি জানি-শুনি মৃত্যুক আঁকোৱালি ল'ব নোৱাৰা। মোক তোমাৰ লগত লৈ বলা, মইও তোমাৰ হৈ যুঁজিম!"

কাঞ্চনমতীয়ে মৰমেৰে দেৱিকাৰ চকুলো মচি দিলে। "প্ৰতিটো সময়ৰ নিজা নিজা যুঁজ থাকে দেৱিকা। মোৰ যুঁজ অতীতত, আৰু তোমাৰ যুঁজ বৰ্তমানত— তোমাৰ পৰিয়ালৰ সেই অন্ধবিশ্বাস আৰু কু-প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে। ইতিহাসে মোক জীয়াই ৰাখিব সখী। কিন্তু যোৱাৰ আগতে, মোৰ এটা সৰু অনুৰোধ আছে।"

তাই বৰগছৰ ডালত ওলমি থকা কাঠৰ দোলনাখনলৈ আঙুলিয়াই দিলে। "সখী, যোৱাৰ আগতে তুমি দোলনাখনত বহাচোন; তোমাক এবাৰ ঠেলি দিওঁ। মোৰ মনত চিৰদিনৰ বাবে এই ছবিখন ৰৈ যাব যে ভৱিষ্যতৰ অসমীয়া আইদেউহঁত কিমান সুৰক্ষিত আৰু শান্তিত আছে।"

অশ্ৰুসিক্ত নয়নেৰে দেৱিকা গৈ দোলনাখনত বহিল। কাঞ্চনমতীয়ে পিছফালৰ পৰা দোলনাখন লাহে লাহে ঠেলি দিলে। বতাহত কাঞ্চনমতীৰ হালধীয়া ওৰণিখনে দেৱিকাৰ গালত পৰশ সানি গ'ল। দুয়োৰে ওঁঠত বিৰিঙি উঠিল এক কৰুণ, কিন্তু মধুৰ হাঁহি। সেই হাঁহি, সেই দোলনাৰ শান্ত মুহূৰ্তটো আচলতে কোনো সৰল ধেমালি নাছিল; সেয়া আছিল দুগৰাকী ভিন্ন সময়ৰ ৰাজকুঁৱৰীৰ চিৰদিনীয়া বিদায়ৰ শেষ মুহূৰ্তহে।

দোলনাখন ওপৰলৈ যোৱাৰ সময়তে কাঞ্চনমতীয়ে হাত এৰি দিলে। দেৱিকাই ঘূৰি চাই দেখিবলৈ পালে, হালধীয়া সাজযোৰ নৈৰ সেই বগা কুঁৱলীৰ আৱৰ্তৰ মাজত ক্ৰমান্বয়ে বিলীন হৈ গৈছে। বৰগছজোপাৰ পাতবোৰে সৰসৰকৈ কান্দি উঠিল, যেন প্ৰকৃতিয়েও এগৰাকী বীৰাংগনাৰ বিদায়ত শোক প্ৰকাশ কৰিছে।

লাহে লাহে কুঁৱলী ফালৰি কাটি গ'ল। ৰঙা টিঙৰ ঘৰটো, সেই ৰহস্যময় ওজা, গাঁৱৰ মানুহবোৰ— সকলো নিমিষতে অন্তৰ্ধান হৈ গ'ল। নিস্তব্ধ নৈৰ পাৰত, প্ৰাচীন বৰগছজোপাৰ তলত দোলনাখনত অকলশৰে বহি ৰ'ল দেৱিকা। তাইৰ হাতত ৰৈ গ'ল কেৱল বতাহত ছিঙি অহা কাঞ্চনমতীৰ সেই হালধীয়া ওৰণিখনৰ এটা সৰু টুকুৰা— সময়ৰ সিপাৰৰ পৰা অহা এগৰাকী বীৰাংগনা ৰাজকুঁৱৰীৰ অমৰ ত্যাগৰ একমাত্ৰ সাক্ষী হৈ। দেৱিকাই ওৰণিৰ টুকুৰাটো বুকুত সাৱটি ধৰিলে, আৰু তাইৰ চকুৰ পৰা সৰি পৰা দুটোপাল চকুলোৱে নৈৰ বুকুত এক নতুন সময়ৰ ঢৌ তুলিলে।

***

গৌৰীপুৰৰ জমিদাৰ হাউলীৰ বিশাল পুথিভঁৰালটোত এক গোমঠা, অস্বস্তিকৰ নিৰৱতাই বিৰাজ কৰিছিল। মজিয়াত অৰ্ধচেতন অৱস্থাত পৰি আছিল দেৱিকা। তাইৰ হাতৰ মুঠিত তেতিয়াও টানকৈ খামুচি ধৰি ৰখা অৱস্থাত বতাহত উৰি অহা কাঞ্চনমতীৰ সেই হালধীয়া ওৰণিখনৰ সৰু টুকুৰাটো। লাহে লাহে তাইৰ চকু দুটা খোল খালে। পুৰণি কিতাপৰ গোন্ধ আৰু বাহিৰত জমিদাৰী পহৰাদাৰৰ জোতাৰ শব্দই তাইক বাস্তৱলৈ ঘূৰাই আনিলে। তাই নিজৰ সময়লৈ ঘূৰি আহিছে।

কিন্তু তাইৰ সখী? কাঞ্চনমতী?

"দেৱিকা! তই অকলে কিয় উভতি আহিলি?" এটা কৰ্কশ, ক্ৰোধিত স্বৰে পুথিভঁৰালৰ নিস্তব্ধতা ফালি পেলালে।

দেৱিকাই উচপ খাই মূৰ তুলি চালে। সন্মুখত থিয় হৈ আছিল তাইৰ ককাদেউতাক— গৌৰীপুৰৰ প্ৰতাপী জমিদাৰ ভৈৰৱ নাৰায়ণ। তেওঁৰ চকু দুটা ৰঙা পৰি আছিল, হাতত জিলিকি আছিল সেই অভিশপ্ত প্ৰাচীন সাঁচিপাতৰ পুথিখন, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ দেৱিকাক মায়াপুৰী ৰতনপুৰলৈ পঠিয়াইছিল। ককাদেউতাকৰ মুখমণ্ডলত আছিল এক ভয়ংকৰ হতাশা আৰু নিষ্ঠুৰতাৰ চাপ।

"ক'ত সেই অতীতৰ কুঁৱৰীজনী? তোক পঠিয়াইছিলোঁ তাইক ইয়ালৈ লৈ আহিবলৈ! তাইৰ তেজৰ বলিয়েহে আমাৰ জমিদাৰীৰ ওপৰত থকা পুৰণি অভিশাপ খণ্ডন কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। তই মোৰ সপোন ধূলিসাৎ কৰিলি!" জমিদাৰে চিঞৰি উঠিল।

দেৱিকাই লাহে লাহে থিয় দিলে। তাইৰ চকুত এতিয়া আগৰ ভয়াতুৰ জমিদাৰ-জীয়াৰীৰ ছাঁ নাই। ৰতনপুৰৰ সেই বৰগছজোপাৰ তলত কাঞ্চনমতীৰ ত্যাগ আৰু সাহসে দেৱিকাৰ অন্তৰতো এক অভূতপূৰ্ব শক্তিৰ সঞ্চাৰ কৰিছিল।

"আপোনাৰ স্বাৰ্থান্ধ সপোনৰ বাবে মই এগৰাকী নিৰ্দোষী ৰাজকুঁৱৰীৰ প্ৰাণ বলি দিব নোৱাৰোঁ ককাদেউতা," দেৱিকাই দৃঢ়তাৰে ক'লে। "তাই নিজৰ জন্মভূমিক ৰক্ষা কৰিবলৈ মৃত্যুৰ মুখলৈ সোমাই গৈছে। আপোনাৰ এই কলা-যাদুৱে তাইৰ দেশপ্ৰেমক পৰাস্ত কৰিব নোৱাৰিলে।"

জমিদাৰে ক্ৰোধত অন্ধ হৈ দেৱিকা চৰ মাৰিবলৈ হাত উঠালে। "তই নাজান কি সৰ্বনাশ কৰিলি! এতিয়া এই পুথিৰ অভিশাপে আমাৰ বংশ নিঃশেষ কৰি পেলাব!" তেওঁ চিঞৰি বাহিৰৰ পহৰাদাৰবোৰক মাতিবলৈ ধৰিলে। "ধৰ এই বিশ্বাসঘাটকীজনীক! তাইক আন্ধাৰ কুঠৰীত বন্দী কৰি থ!"

চাৰিজন শকত-আৱত পহৰাদাৰ পুথিভঁৰালত সোমাই আহিল। দেৱিকাই ভয়তে চকু মুদি দিলে, হাতৰ সেই হালধীয়া কাপোৰৰ টুকুৰাটো বুকুত হেঁচি ধৰিলে। তাই মনে মনে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, "সখী, মোক শক্তি দিয়া।"

হঠাতে, বাহিৰত এক প্ৰচণ্ড ধুমুহাৰ সৃষ্টি হ'ল। গদাধৰ নৈৰ ফালৰ পৰা অহা বলীয়া বতাহে পুথিভঁৰালৰ গধুৰ কাঠৰ খিৰিকীবোৰ সজোৰে খুলি পেলালে। কোঠাটোৰ চাকিবোৰ নিমিষতে নুমাই গ'ল। কেৱল খিৰিকীৰে সোমাই অহা জোনাকৰ পোহৰত এক অদ্ভুত দৃশ্য দেখা গ'ল। পুথিভঁৰালৰ সোঁমাজত, ধোঁৱা আৰু পোহৰৰ এক ৰহস্যময় আৱৰ্তৰ মাজৰ পৰা এগৰাকী নাৰীৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটিল।

হালধীয়া ৰেচমৰ সাজ, হাতত তিৰবিৰাই থকা এখন তীক্ষ্ণ ৰাজকীয় হেংদাং। বতাহত উৰি আছিল দীঘল ক’লা চুলি।

"কাঞ্চনমতী!" দেৱিকাৰ মুখৰ পৰা এক অস্ফুট আনন্দৰ চিঞৰ ওলাই আহিল।

জমিদাৰ আৰু পহৰাদাৰকেইজন ভয়ে-বিস্ময়ে শিল পৰা কপৌৰ দৰে থিয় হৈ ৰ'ল। ৰণচণ্ডীৰ দৰে জ্বলি থকা চকুহালৰ পৰা যেন জুইহে ওলাব। লাহে লাহে কাঞ্চনমতী জমিদাৰৰ ওচৰলৈ আগুৱাই আহিল। তেওঁৰ ভৰিৰ নুপুৰৰ শব্দত জমিদাৰীৰ অহংকাৰ কঁপি উঠিছিল।

"অস্ত্ৰ নমোৱা মূৰ্খহঁত!" কাঞ্চনমতীৰ গহীন মাতটো কোঠাটোত গুঞ্জৰিত হৈ উঠিল। পহৰাদাৰকেইজনে ভয় খাই তাইৰ ফালে যাঠি টোঁৱালে, কিন্তু কাঞ্চনমতীয়ে বিজুলী সঞ্চাৰে নিজৰ হেংদাংখন ঘূৰাই সিহঁতৰ যাঠিবোৰ দুটুকুৰা কৰি পেলালে। মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে চাৰিওজন পহৰাদাৰ মজিয়াত বাগৰি পৰিল।

জমিদাৰ ভৈৰৱ নাৰায়ণে ভয়তে পিছুৱাই গৈ দেৱালত আউজিলে। "ক... কোন তুমি? তুমি কেনেকৈ ইয়ালৈ আহিলা? সময়ৰ সোঁতে দেখোন তোমাক মৃত্যুৰ সময়লৈহে পঠিয়াইছিল!"

কাঞ্চনমতীয়ে জমিদাৰৰ সন্মুখত থিয় হৈ হেংদাংখনৰ আগটো তেওঁৰ ডিঙিৰ কাষলৈ নিলে। "জমিদাৰ, তুমি সময়ক নিজৰ স্বাৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছিলা। কিন্তু সময়ৰো নিজা বিচাৰ আছে। যেতিয়া ৰতনপুৰত নৈৰ পাৰৰ সেই ভেল্কিত জঁপিয়াই পৰিছিলোঁ, মই মৃত্যুৰ বাবে প্ৰস্তুত আছিলোঁ। কিন্তু সময়ৰ গৰাকীয়ে দেখিলে যে সখী দেৱিকাৰ মৰমৰ বান্ধোন তোমাৰ এই ক'লা যাদুতকৈ বহুত বেছি শক্তিশালী। মোৰ ত্যাগে বুৰঞ্জীৰ গতি সলনি কৰাৰ সলনি, যাদুৰ সূত্ৰডাল ছিঙি পেলালে আৰু তোমাৰ পাপৰ শিপা উভালিবলৈ মোক এই সময়লৈ টানি আনিলে!"

কাঞ্চনমতী অতীতলৈ উভতি যোৱা নাছিল; তেওঁৰ নিস্বাৰ্থ ত্যাগে স্বয়ং সময়ৰ গতিপথ সলনি কৰি ভৱিষ্যতলৈ, দেৱিকাৰ কাষলৈ লৈ আহিছিল— কেৱল এগৰাকী কুঁৱৰী হৈ নহয়, এগৰাকী ৰক্ষকৰ ৰূপত।

কাঞ্চনমতীয়ে জমিদাৰৰ হাতৰ পৰা সাঁচিপাতৰ পুথিখন কাঢ়ি আনিলে। "অভিশাপ নিৰ্দোষীৰ তেজেৰে খণ্ডন নহয় জমিদাৰ, অভিশাপ খণ্ডন হয় সত্য আৰু সাহসেৰে।" এইবুলি কৈ তেওঁ হেংদাঙেৰে পুথিখন টুকুৰা-টুকুৰ কৰি কাটি পেলালে।

লগে লগে যেন হাউলীৰ ওপৰত ছাঁ পেলাই থকা এক ডাঠ ক'লা ডাৱৰ আঁতৰি গ'ল। পুৰণি পুথিভঁৰালটোৰ আৱদ্ধ বতাহখিনি হঠাৎ সতেজ হৈ পৰিল। জমিদাৰ ভৈৰৱ নাৰায়ণ নিজৰ ভুল বুজি পাই মাটিত আঁঠু লৈ উচুপি উঠিল। তেওঁৰ অহংকাৰ আৰু তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰৰ দম্ভ চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈ গৈছিল।

কাঞ্চনমতীয়ে হেংদাংখন কঁকালত সুমুৱাই থৈ দেৱিকাৰ ফালে ঘূৰি চালে। কঠোৰ ৰণচণ্ডী ৰূপটো নিমিষতে নোহোৱা হৈ গ'ল, আৰু তাৰ ঠাই ল'লে এক স্নিগ্ধ, মৰমিয়াল হাঁহিয়ে।

"সখী..." কাঞ্চনমতীয়ে দুহাত মেলি দিলে।

দেৱিকাই দৌৰি গৈ কাঞ্চনমতীক সাৱটি ধৰিলে। দুয়োৰে চকুৰে আনন্দৰ চকুলো বৈ আহিল। "মই ভাবিছিলোঁ মই তোমাক চিৰদিনৰ বাবে হেৰুৱালোঁ কাঞ্চন," দেৱিকাই উচুপি উচুপি ক'লে।

"ৰাজকুঁৱৰীয়ে ইমান সোনকালে হাৰ নামানে সখী," কাঞ্চনমতীয়ে দেৱিকাৰ মূৰত হাত বুলাই ক'লে। "মোৰ ভাগ্যত মানৰ হাতত মৃত্যু লিখা নাছিল। মোৰ ভাগ্যত লিখা আছিল তোমাৰ এই নতুন পৃথিৱীখনত তোমাৰ লগত থকাটো। এতিয়াৰ পৰা আমি একেলগে এই জমিদাৰীৰ অন্যায়বোৰ দূৰ কৰিম।"

কেইদিনমানৰ পিছত। গৌৰীপুৰৰ কাষেৰে বৈ যোৱা শান্ত গদাধৰ নৈৰ পাৰত দুয়ো বহি আছিল।

জমিদাৰীৰ পৰিৱেশ এতিয়া সলনি হৈছে। ভৈৰৱ নাৰায়ণে নিজৰ পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত স্বৰূপে প্ৰজাসকলৰ প্ৰতি থকা অত্যাচাৰ বন্ধ কৰিছে। দেৱিকা আৰু কাঞ্চনমতী সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ বাবে দুগৰাকী সন্মানীয় আৰু প্ৰিয় আইদেউ হৈ পৰিছে।

গদাধৰ নৈৰ পাৰৰ এজোপা বিশাল আঁহত গছৰ ডালত এখন নতুন কাঠৰ দোলনা ওলমি আছে। তাত বহি আছে পাতল বেঙুনীয়া সাজ পিন্ধা দেৱিকা, আৰু তাইক পিছফালৰ পৰা হাঁহি হাঁহি ঠেলি দিছে হালধীয়া সাজ পিন্ধা কাঞ্চনমতীয়ে। বতাহত উৰিছে হালধীয়া ওৰণি। নৈৰ পাৰত যেন ৰতনপুৰৰ সেই একেই দৃশ্যৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটিছে, কিন্তু এইবাৰ তাত কোনো বিদায়ৰ বেদনা নাই, কোনো ৰহস্যৰ ক'লা ছাঁ নাই।

দোলনাখন ওপৰলৈ উঠোঁতে দেৱিকাই ঘূৰি চাই সুধিলে, "সখী, তোমাৰ নিজৰ সময়লৈ, তোমাৰ কাৰেংঘৰলৈ মনত নপৰেনে কেতিয়াবা?"

কাঞ্চনমতীয়ে এক শান্ত হাঁহি মাৰি দেৱিকাৰ কাষতে ঘাঁহনিত বহিল আৰু দূৰৈৰ ভটিয়াই যোৱা নাও এখনলৈ চাই ক'লে, "কাৰেংঘৰ ইটা আৰু শিলেৰে সজা যদিও প্ৰকৃত ৰাজ্য মানুহৰ হৃদয়তহে থাকে। মই মোৰ ঘৰ হেৰুৱা নাই, মই সময়ৰ সিপাৰত এখন নতুন ঘৰ বিচাৰি পাইছোঁ।"

দুয়োগৰাকীয়ে ইগৰাকীয়ে সিগৰাকীৰ হাতত ধৰিলে। নৈৰ শান্ত পানীখিনিয়ে কুলুকুলু শব্দৰে যেন সিহঁতৰ এই চিৰস্থায়ী ভগ্নীপ্ৰেম আৰু সময়ক জয় কৰা কাহিনীৰ বন্দনা গাবলৈ ধৰিলে।